รายวิชาที่ 1

 
   
 

คลินิก-ร้านยา-และชาวประชา ปลอดภัยจากวัณโรค

 
 
 
   
 
  • วัณโรคยังเป็นปัญหาสำคัญของโลก ก่อนที่จะมีการระบาดของโรคโควิด-19 วัณโรคเป็นสาเหตุอันดับแรกของการเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อ ทุกปีมีผู้เสียชีวิตจากวัณโรคทั่วโลกนับล้านคน
 
 
  • สำหรับประเทศไทย องค์การอนามัยโลกรายงานต่อเนื่องกว่า 20 ปีแล้วว่า เป็นประเทศที่มีจำนวนผู้ป่วยวัณโรคมากระดับโลก
 
 
  • องค์การอนามัยโลกรายงานว่า1 ในปี 2563 ประเทศไทยมีผู้ป่วยวัณโรคประมาณ 105,000 ราย และเสียชีวิตประมาณ 11,000 ราย ดังนั้นผู้ป่วยวัณโรคในประเทศไทยจึงมีอยู่ทั่วไป ทั้งที่บ้าน, ที่ทำงาน, สถานศึกษา, ที่ชุมนุมชนต่าง ๆ รวมทั้งบนเครื่องบินและรถสาธารณะ ใคร ๆ ก็ป่วยเป็นวัณโรคได้รวมทั้งบุคลากรด้านสุขภาพด้วย
 
 
  • วัณโรคเป็นโรคที่ป้องกันได้และรักษาหาย คลินิกเอกชนและร้านยาในชุมชน มีบทบาทสำคัญมากต่อการยุติปัญหาวัณโรคในประเทศไทย เนื่องจากผู้ป่วยวัณโรคมักซื้อยากินเองหรือรักษาที่คลินิกก่อนได้รับการวินิจฉัยจากโรงพยาบาล การที่คลินิกและร้านยาพยายามทดลองรักษาผู้ป่วยโดยการจ่ายยาแก้ไอ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม ทำให้การวินิจฉัยวัณโรคล่าช้า เสี่ยงต่อการเกิดเชื้อวัณโรคดื้อต่อยา ความล่าช้าอาจทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต และทำให้มีการแพร่กระจายโรคในชุมชนนานขึ้น ผู้ป่วยวัณโรคที่ไม่ได้รักษา 1 คน สามารถแพร่เชื้อวัณโรคให้แก่ผู้อื่นได้ 10-15 คนต่อปี
 
 
  • ผู้ป่วยวัณโรคแพร่เชื้อให้ผู้อื่นโดยการหายใจ, ไอ, พูด, จาม, ร้องเพลง ในที่ไม่มีการระบายอากาศ และไม่มีแสงแดดส่องถึง เชื้อวัณโรคสามารถล่องลอยอยู่ในอากาศได้นานเป็นปี
 
 
  • หากมีผู้ป่วยวัณโรคแพร่เชื้อในคลินิกและร้านยา ย่อมทำให้บุคลากร, ผู้ป่วยและลูกค้าเสี่ยงต่อการรับเชื้อวัณโรคด้วย การป้องกันการแพร่กระจายวัณโรคในคลินิกและร้านยา และช่วยให้ผู้ป่วยรับการวินิจฉัยวัณโรคเร็วจึงมีความสำคัญมาก
 
 
  • งานวิจัย 2 พบว่าร้านยาและคลินิก ช่วยทำให้เกิดการวินิจฉัยวัณโรครวดเร็วขึ้น โดยการใช้แบบคัดกรองอาการวัณโรคและส่งต่อผู้ป่วยที่มีอาการเข้าเกณฑ์โดยใช้แอปพลิเคชันซึ่งใช้ง่ายและรวดเร็ว พบว่า ร้านยาและคลินิกจำนวน 18 แห่ง ส่งต่อผู้ป่วยที่มีอาการเข้าเกณฑ์ 38 คนไปโรงพยาบาล ผู้ป่วยไปตามการส่งต่อ 24 คน ได้รับการตรวจคัดกรองวัณโรค และพบวัณโรคถึง 6 คน หรือร้อยละ 25 (ภาพที่ 1)
 
   
 
  • การตรวจพบและรักษาวัณโรคเร็ว ช่วยลดการแพร่กระจายโรคและลดการเสียชีวิต การที่บุคลากรจากคลินิกและร้านยา ช่วยคัดกรองวัณโรคและส่งต่ออย่างมีหลักเกณฑ์ นับเป็นการสร้างความปลอดภัยให้แก่บุคลากรของร้านยา, คลินิก, ลูกค้าที่ไปใช้บริการ และสุขภาพของชุมชน
 
   
  อ้างอิง  
  1. World Health Organization. Global tuberculosis report 2021.    
    https://www.who.int/publications/i/item/9789240037021    
  2. จินตนา งามวิทยาพงศ์-ยาไน และคณะ. รายงานการวิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบความร่วมมือของหลายภาคส่วน เพื่อยุติวัณโรคในเขตเทศบาลเมืองและอำเภอเมือง (ปีที่ 1). สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. 2563.    
 
 
 
    https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5351?locale-attribute=th    
         
  ศึกษาเพิ่มเติม  
  กองวัณโรค. แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พศ.2564.    
    https://www.tbthailand.org/    
  วิดิทัศน์รายงานผลการวิจัย คลินิก ร้านยาอาสายุติวัณโรคเชียงราย    
    https://www.youtube.com/watch?v=X6xOy4bSuMQ    
         

คลิก - เพื่อกลับหน้าหลัก